به گزارش آرمان جوان، همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی واشنگتن علیه تهران، حضور مسعود پزشکیان در نشست سران سازمان همکاری شانگهای، فرصت تازه‌ای برای ایران به‌منظور تقویت پیوندهای اقتصادی با قدرت‌های آسیایی فراهم کرده است؛ نشستی که در آن ایران در کنار چین، روسیه، هند و دیگر اعضای این سازمان قرار دارد؛ مجموعه‌ای که حدود […]
به گزارش آرمان جوان، همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی واشنگتن علیه تهران، حضور مسعود پزشکیان در نشست سران سازمان همکاری شانگهای، فرصت تازه‌ای برای ایران به‌منظور تقویت پیوندهای اقتصادی با قدرت‌های آسیایی فراهم کرده است؛ نشستی که در آن ایران در کنار چین، روسیه، هند و دیگر اعضای این سازمان قرار دارد؛ مجموعه‌ای که حدود ۴۰ درصد جمعیت جهان و نزدیک به یک‌چهارم اقتصاد جهانی را دربرمی‌گیرد.
اهمیت این حضور زمانی بیشتر می‌شود که واشنگتن در روزهای اخیر از تشدید فشار اقتصادی علیه ایران خبر داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز از اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران به‌صورت هفتگی سخن گفته است.
در چنین شرایطی، تهران بیش از گذشته نیازمند توسعه مسیرهای متنوع تجارت و همکاری اقتصادی است؛ مسیری که سازمان همکاری شانگهای می‌تواند یکی از بسترهای مهم آن باشد.
شانگهای؛ بازاری بزرگ‌تر از یک پیمان سیاسی
سازمان همکاری شانگهای در سال‌های اخیر صرفاً به یک سازوکار سیاسی و امنیتی محدود نمانده و همکاری در حوزه‌هایی مانند تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و ارتباطات مالی را نیز دنبال کرده است. حضور اقتصادهای بزرگی مانند چین، هند و روسیه در کنار کشورهای آسیای مرکزی، ظرفیت قابل توجهی برای شکل‌گیری بازارها و مسیرهای تجاری جدید ایجاد کرده است.
چین از همان زمان عضویت ایران در این سازمان بر استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی شانگهای تأکید داشت. شی جین‌پینگ نیز پیش‌تر از آمادگی پکن برای به‌اشتراک‌گذاری فرصت‌های بازار و تجربه توسعه با اعضای سازمان سخن گفته بود.
برای ایران، اهمیت این ظرفیت زمانی بیشتر می‌شود که بخش قابل توجهی از تجارت خارجی کشور با همین جغرافیا پیوند خورده است. چین یکی از شرکای اصلی تجاری ایران است و روسیه، هند و کشورهای آسیای مرکزی نیز هرکدام ظرفیت‌هایی در حوزه تجارت، ترانزیت، انرژی و سرمایه‌گذاری دارند.
از تحریم تا فرصت همکاری
یکی از مهمترین مزیت‌های همکاری با اعضای شانگهای، امکان توسعه مناسبات اقتصادی در خارج از چارچوب‌های تحت سلطه غرب است. افزایش استفاده از ارزهای ملی در تجارت، توسعه مسیرهای ترانزیتی و تقویت همکاری‌های بانکی و مالی از جمله راهکارهایی است که می‌تواند هزینه مبادلات میان اعضا را کاهش دهد.
این موضوع برای ایران فقط یک مسئله تحریمی نیست. قرار گرفتن کشور در مسیرهای مهم ترانزیتی میان شرق و غرب، دسترسی به بازارهای بزرگ آسیایی و برخورداری از ظرفیت‌های انرژی و معدنی، امکان آن را فراهم می‌کند که تهران در صورت فعال‌تر شدن دیپلماسی اقتصادی، از موقعیت جغرافیایی و اقتصادی خود برای جذب سرمایه و توسعه صادرات استفاده کند.
در همین چارچوب، عضویت ایران در شانگهای می‌تواند از یک عنوان دیپلماتیک به یک ابزار اقتصادی مؤثرتر تبدیل شود؛ البته به شرط آنکه توافق‌های سیاسی به قراردادهای تجاری، پروژه‌های مشترک و ارتباط واقعی میان بخش خصوصی کشورهای عضو منجر شود.
یک فرصت مهم، نه یک راه‌حل جادویی
ظرفیت شانگهای را نباید به معنای بی‌اثر شدن خودکار تحریم‌ها یا حل تمام مشکلات اقتصادی ایران دانست. حتی در میان اعضای این سازمان نیز منافع اقتصادی متفاوتی وجود دارد و توسعه همکاری‌ها نیازمند مذاکره، زیرساخت مالی، روابط بانکی، ثبات مقررات و قدرت رقابت شرکت‌های ایرانی است.
با این حال، در شرایطی که آمریکا مسیر فشار اقتصادی بر ایران را تشدید می‌کند، گسترش روابط با اقتصادهای بزرگ آسیا می‌تواند به تهران امکان دهد سبد شرکای اقتصادی خود را متنوع‌تر کند و وابستگی به مسیرهای محدود تجاری را کاهش دهد.
از این منظر، حضور پزشکیان در نشست سران شانگهای بیش از آنکه صرفاً یک حضور دیپلماتیک باشد، فرصتی برای فعال‌تر کردن دیپلماسی اقتصادی ایران است؛ فرصتی در دل بازاری که نزدیک به یک‌چهارم اقتصاد جهان را در اختیار دارد و می‌تواند در کنار سایر ظرفیت‌های سیاست خارجی و اقتصادی ایران، به یکی از مسیرهای مهم توسعه تجارت، ترانزیت، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های بلندمدت تبدیل شود.
