تنگه هرمز بار دیگر به صحنه یک نمایش فناورانه تبدیل شد؛ جایی که نیروی دریایی سپاه پاسداران توانست یک شناور زیرسطحی خودمختار آمریکایی را در یک عملیات پیچیده اطلاعاتی و عملیاتی شناسایی و به دام بیندازد. سامانه‌ای که برای مأموریت‌های طولانی‌مدت در اعماق آب طراحی شده بود، حالا به جای ادامه مأموریت در آب‌های منطقه، […]
تنگه هرمز بار دیگر به صحنه یک نمایش فناورانه تبدیل شد؛ جایی که نیروی دریایی سپاه پاسداران توانست یک شناور زیرسطحی خودمختار آمریکایی را در یک عملیات پیچیده اطلاعاتی و عملیاتی شناسایی و به دام بیندازد. سامانه‌ای که برای مأموریت‌های طولانی‌مدت در اعماق آب طراحی شده بود، حالا به جای ادامه مأموریت در آب‌های منطقه، در اختیار ایران قرار دارد.
به گزارش آرمان جوان، نیروی دریایی سپاه پاسداران از به‌دام انداختن یک زیردریایی بدون‌سرنشین آمریکایی در ورودی تنگه هرمز خبر داده است. تصاویر منتشرشده از سوی رسانه‌های ایرانی، این سامانه را Dive-LD ساخت شرکت آمریکایی Anduril نشان می‌دهد؛ یک وسیله زیرسطحی خودمختار که برای مأموریت‌های شناسایی، نقشه‌برداری و عملیات زیرسطحی توسعه یافته است. رسانه‌های بین‌المللی نیز اصل از دست رفتن یک Dive-LD آمریکایی و انتقال آن به دست ایران را گزارش کرده‌اند.
سپاه این عملیات را یک اقدام پیچیده اطلاعاتی و عملیاتی توصیف کرده است؛ روایتی که معنای مهم‌تری از صرفاً «گرفتن یک ربات زیرآبی» دارد: سامانه‌ای که قرار بود در محیط زیرسطحی هرمز برای آمریکا اطلاعات تولید کند، خود به یک منبع اطلاعاتی برای ایران تبدیل شده است.
Dive-LD چیست و چرا آمریکا آن را به منطقه آورده بود؟
Dive-LD یک شناور زیرسطحی خودمختار با قطر بزرگ است که برای فعالیت طولانی‌مدت بدون حضور خدمه طراحی شده است. این سامانه حدود ۵.۸ متر طول، ۱.۲ متر قطر و نزدیک به سه تن وزن دارد و طبق مشخصات منتشرشده از سوی سازنده، می‌تواند تا ۱۰ روز بدون بازگشت به پایگاه به‌صورت خودکار فعالیت کند و برای رسیدن به عمق حداکثر ۶ هزار متر طراحی شده است.
این اعداد نشان می‌دهند که با یک ربات ساده دریایی مواجه نیستیم. Dive-LD بخشی از نسلی از تجهیزات نظامی است که تلاش می‌کنند چشم و گوش نیروهای نظامی را بدون فرستادن نیروی انسانی به محیط خطرناک، به زیر آب منتقل کنند.
مأموریت‌هایی مانند جمع‌آوری اطلاعات، نقشه‌برداری بستر دریا، کشف مین، بررسی کابل‌ها و خطوط لوله و شناسایی محیط زیرسطحی از جمله کاربردهای چنین سامانه‌ای است.
چرا Dive-LD در تنگه هرمز اهمیت ویژه‌ای دارد؟
تنگه هرمز برای چنین سامانه‌ای یک منطقه عادی نیست. این آبراه یکی از حساس‌ترین نقاط راهبردی جهان است و کنترل اطلاعات زیرسطحی آن می‌تواند در زمان درگیری اهمیت فوق‌العاده‌ای داشته باشد. زیر آب، برخلاف سطح دریا، بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها برای چشم انسان و سامانه‌های معمولی قابل مشاهده نیست.
در چنین شرایطی، یک شناور خودمختار می‌تواند ساعت‌ها و روزها در محیط عملیاتی حرکت کند، اطلاعات جمع‌آوری کند و بدون به خطر انداختن جان خدمه به مأموریت خود ادامه دهد. به همین دلیل، به دام افتادن چنین سامانه‌ای در هرمز فقط یک موفقیت تاکتیکی نیست؛ ضربه‌ای به یکی از لایه‌های شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات زیرسطحی آمریکا در منطقه محسوب می‌شود.
آمریکا پس از به دام افتادن Dive-LD چه گفت؟
پس از انتشار خبر، مقام‌های آمریکایی تلاش کردند اهمیت حادثه را کاهش دهند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد یک پهپاد زیرسطحی بیش از یک روز پیش‌تر دچار نقص فنی شده و مدعی شد این نمونه قدیمی بوده و تجهیزات طبقه‌بندی‌شده در اختیار نداشته است. این روایت در شرایطی مطرح شده که ایران از عملیات پیچیده اطلاعاتی و عملیاتی برای به‌دست آوردن شناور خبر داده و تصاویر آن را نیز منتشر کرده است.
از منظر جنگ روانی، طبیعی است که واشنگتن پس از از دست دادن یک سامانه نظامی تلاش کند ارزش اطلاعاتی و فناورانه آن را پایین نشان دهد. بنابراین، حتی اگر ادعای «نقص فنی» آمریکا را در روایت رسمی این کشور لحاظ کنیم، یک واقعیت پابرجاست: یک Dive-LD آمریکایی از دست آمریکا خارج شده و اکنون در اختیار ایران است.
غنیمت ایران فقط یک ربات سه‌تنی نیست
ارزش این غنیمت را نمی‌توان صرفاً با قیمت یک فروند Dive-LD سنجید. آنچه اهمیت دارد، امکان مطالعه یک نمونه واقعی از فناوری زیرسطحی آمریکاست؛ از طراحی بدنه و پیشرانش گرفته تا سامانه‌های ناوبری، مدیریت انرژی، حسگرها، ارتباطات و معماری ماژولار آن.
حتی اگر بخشی از تجهیزات حساس از روی سامانه حذف شده باشد، مطالعه فیزیکی یک نمونه واقعی می‌تواند اطلاعاتی درباره نقاط قوت، محدودیت‌ها و آسیب‌پذیری‌های این نسل از سامانه‌های زیرسطحی در اختیار طرف مقابل قرار دهد. یک تحلیل منتشرشده در واشنگتن‌پست نیز به نقل از یک استاد مهندسی اقیانوس و هوافضا اشاره می‌کند که در اختیار داشتن چنین سامانه‌ای می‌تواند به ایران در شناخت جزئیاتی کمک کند که برای کاهش کارایی سامانه‌های آمریکایی و بهبود سامانه‌های خودی مفید باشد.
تله ایران برای فناوری زیر آب آمریکا
نکته مهم‌تر اینجاست که ایران در این حادثه صرفاً با یک شناور آمریکایی مواجه نیست؛ بلکه با نسلی از جنگ‌افزارها و تجهیزات اطلاعاتی بدون‌سرنشین روبه‌رو شده است.
آمریکا در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی شناورهای بدون‌سرنشین سطحی و زیرسطحی انجام داده است تا بتواند بدون درگیر کردن نیروی انسانی، مناطق وسیع دریایی را پایش کند، مین‌ها را شناسایی کند و اطلاعاتی درباره فعالیت شناورها و زیردریایی‌ها به دست آورد. اما در هرمز، همین فناوری پیشرفته در مقابل شبکه شناسایی و توان عملیاتی ایران قرار گرفت.
نتیجه از نگاه تهران روشن است: سامانه‌ای که برای دیدن ایران به زیر آب آمده بود، خود دیده شد. قدرت ایران در جنگ زیرسطحی؛ پیام بزرگ‌تر ماجرا اهمیت این عملیات زمانی بیشتر می‌شود که آن را در چارچوب تحول جنگ دریایی ببینیم.
در جنگ‌های آینده، برتری دریایی تنها با تعداد ناوها، موشک‌ها و زیردریایی‌های سرنشین‌دار تعیین نمی‌شود. حسگرها، هوش مصنوعی، سامانه‌های خودمختار، پهپادهای دریایی و توان شناسایی زیرسطحی بخش مهمی از میدان نبرد خواهند بود.
ایران با به دام انداختن Dive-LD نشان داده است که حتی سامانه‌های بدون‌سرنشین و زیرسطحی که با هدف کاهش ریسک برای نیروهای آمریکایی وارد میدان می‌شوند، لزوماً خارج از دسترس شبکه دفاعی ایران نیستند. این اتفاق یک پیام مهم برای آمریکا دارد: در تنگه هرمز، ورود به زیر آب به معنای پنهان ماندن نیست.
Dive-LD؛ از ابزار شناسایی آمریکا تا غنیمت فناورانه ایران
Dive-LD قرار بود یکی از چشم‌های زیرسطحی آمریکا در منطقه باشد؛ سامانه‌ای که می‌توانست روزها بدون خدمه فعالیت کند، در اعماق زیاد حرکت کند و اطلاعات محیط دریایی را جمع‌آوری کند. اما اکنون داستان متفاوت است. یک سامانه آمریکایی که با هدف افزایش آگاهی اطلاعاتی در محیط دریایی به کار گرفته شده بود، در یک عملیات اطلاعاتی و عملیاتی ایران به دام افتاده و به غنیمتی فناورانه تبدیل شده است.
واشنگتن می‌تواند ارزش این سامانه را کاهش دهد و آن را «قدیمی» یا «معیوب» معرفی کند؛ اما حتی روایت رسمی آمریکا نیز اصل از دست رفتن آن را زیر سؤال نبرده است.
در نهایت، ارزش واقعی این غنیمت نه در وزن سه‌تنی آن و نه حتی در قیمت چند میلیون دلاری آن، بلکه در اطلاعاتی است که می‌تواند درباره فناوری جنگ زیرسطحی آمریکا در اختیار ایران قرار دهد. و شاید مهمترین پیام این حادثه همین باشد: در تنگه هرمز، آمریکا دیگر تنها بازیگر فناوری‌های پیشرفته و بدون‌سرنشین نیست؛ ایران نیز توان شناسایی، مقابله و به دام انداختن سامانه‌های پیشرفته دشمن را به بخشی از میدان نبرد تبدیل کرده است.
- نویسنده : نرگس مالکی
