آموزش‌وپرورش دریافت وجه هنگام ثبت‌نام در مدارس دولتی را ممنوع اعلام کرده است؛ با این حال، برخی خانواده‌ها می‌گویند هنگام ثبت‌نام فرزندشان با مطالبه مبلغی تحت عنوان «شهریه» مواجه شده‌اند. اگر مدرسه دولتی است، این مبلغ بر اساس کدام مقررات تعیین می‌شود و مجوز دریافت آن را چه نهادی صادر کرده است؟ آرمان جوان، با […]
آموزش‌وپرورش دریافت وجه هنگام ثبت‌نام در مدارس دولتی را ممنوع اعلام کرده است؛ با این حال، برخی خانواده‌ها می‌گویند هنگام ثبت‌نام فرزندشان با مطالبه مبلغی تحت عنوان «شهریه» مواجه شده‌اند. اگر مدرسه دولتی است، این مبلغ بر اساس کدام مقررات تعیین می‌شود و مجوز دریافت آن را چه نهادی صادر کرده است؟
آرمان جوان، با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، ثبت‌نام دانش‌آموزان به روزهای پایانی رسیده است؛ اما در کنار دغدغه بازگشایی مدارس، هزینه‌های تحصیل نیز به مسئله‌ای جدی برای خانواده‌ها تبدیل شده است. روایت برخی والدین از فرآیند ثبت‌نام امسال نشان می‌دهد که در بعضی مدارس دولتی، رقمی تحت عنوان «شهریه» به خانواده اعلام می‌شود؛ موضوعی که با مقررات اعلام‌شده از سوی آموزش‌وپرورش ابهاماتی ایجاد می‌کند.
شهریه مدرسه دولتی برای چیست؟
بر اساس ماده ۱۳۳ آیین‌نامه اجرایی مدارس، دریافت وجه اجباری در مدارس دولتی ممنوع است و مواردی مانند بیمه دانش‌آموزی، کتب درسی و لباس کار در هنرستان‌ها از موارد مستثنی‌شده هستند.
وزیر آموزش‌وپرورش نیز خردادماه امسال اعلام کرد مدارس دولتی هنگام ثبت‌نام حق دریافت وجه از والدین را ندارند. بنابراین، اگر مدرسه‌ای دولتی هنگام ثبت‌نام مبلغی را تحت عنوان «شهریه» مطالبه می‌کند، باید مشخص باشد این مبلغ چه ماهیتی دارد، برای چه خدماتی دریافت می‌شود و بر اساس کدام مصوبه تعیین شده است.
تفاوت میان هزینه‌های مشخصی مانند کتاب درسی و بیمه با مبلغی که مستقیماً «شهریه» نامیده می‌شود نیز در همین‌جاست. خانواده باید بداند مبلغ اعلام‌شده قانونی و مصوب است یا صرفاً رقمی است که مدرسه تعیین کرده است؛ همچنین باید روشن باشد که پرداخت آن شرط ثبت‌نام است یا خیر.
۱۰۱ مدیر متخلف و یک سؤال بزرگ
ماجرا فقط به روایت خانواده‌ها محدود نمی‌شود. یوسف بهارلو، مدیرکل آموزش‌وپرورش شهرستان‌های استان تهران، مردادماه از شناسایی ۱۰۱ مدیر متخلف در جریان نظارت بر فرآیند ثبت‌نام خبر داد و اعلام کرد برای این مدیران پرونده تشکیل شده است. به گفته او، دریافت وجه اجباری از والدین از جمله محورهای تخلفات شناسایی‌شده بوده است.
این آمار نشان می‌دهد فاصله میان مقررات و آنچه در برخی مدارس در زمان ثبت‌نام رخ می‌دهد، صرفاً یک گلایه موردی نیست. وقتی آموزش‌وپرورش دریافت وجه اجباری را ممنوع کرده و برای مدیران متخلف پرونده تشکیل می‌دهد، این سؤال مطرح می‌شود که چرا خانواده‌ها همچنان با مطالبه وجه هنگام ثبت‌نام مواجه می‌شوند و نتیجه برخورد با این تخلفات چیست؟
اگر شهریه است، مصوبه‌اش کجاست؟
نکته اصلی در این میان، عنوان «شهریه» است. اگر مدرسه‌ای دولتی مبلغی را با این عنوان از خانواده مطالبه می‌کند، باید بتواند مرجع تعیین‌کننده، مصوبه مربوط و خدماتی را که این مبلغ در قبال آنها دریافت می‌شود، مشخص کند.
از سوی دیگر، اگر پرداخت مبلغ برای ثبت‌نام الزامی نیست، این موضوع نیز باید صریحاً به خانواده اعلام شود. در غیر این صورت، خانواده‌ای که برای ثبت‌نام فرزندش به مدرسه مراجعه کرده، ممکن است مبلغی را بپردازد که تصور می‌کند پرداخت آن برای قطعی شدن ثبت‌نام ضروری است.
این موضوع در حالی مطرح می‌شود که مدارس غیردولتی سازوکار مشخصی برای دریافت شهریه دارند و شهریه آنها تابع مقررات مربوط به این مدارس است. بنابراین، صرف استفاده از عنوان «شهریه» در یک مدرسه دولتی نمی‌تواند به‌تنهایی مجوز دریافت وجه باشد.
هزینه مدرسه یا هزینه خانواده؟
البته مدارس برای اداره امور روزمره خود با هزینه‌هایی مانند نگهداری ساختمان، تجهیزات و تعمیرات مواجه‌اند و کمبود منابع مالی مدارس دولتی نیز موضوع تازه‌ای نیست.
اما حتی اگر مدرسه با کمبود منابع مواجه باشد، این مسئله به‌خودی‌خود پاسخگوی پرسش درباره دریافت «شهریه» هنگام ثبت‌نام نیست. اگر منابع مدارس برای اداره آنها کافی نیست، راهکار باید در چارچوب بودجه و سیاست‌گذاری آموزش‌وپرورش دنبال شود؛ نه اینکه خانواده در زمان ثبت‌نام با مبلغی مواجه شود که مبنای قانونی آن برایش روشن نیست.
قانون اجرا می‌شود یا فقط اعلام؟
اکنون مسئله اصلی نبود مقررات نیست؛ مقررات درباره دریافت وجه در مدارس دولتی وجود دارد و آموزش‌وپرورش نیز بر ممنوعیت دریافت وجه هنگام ثبت‌نام تأکید کرده است. از سوی دیگر، تشکیل پرونده برای ۱۰۱ مدیر متخلف نشان می‌دهد که تخلف از این مقررات نیز شناسایی می‌شود. اما آنچه برای خانواده‌ها همچنان روشن نیست، نحوه اجرای این ممنوعیت در عمل است.
اگر دریافت شهریه در مدرسه دولتی قانونی است، باید مصوبه و مرجع تعیین‌کننده آن به‌صورت شفاف اعلام شود. اگر پرداختی اختیاری است، خانواده نباید آن را شرط ثبت‌نام تلقی کند و اگر دریافت آن غیرقانونی است، باید مشخص شود خانواده چگونه می‌تواند بدون نگرانی از وضعیت ثبت‌نام فرزندش، موضوع را گزارش کند.
در نهایت، پرسش خانواده‌ها فقط این نیست که «شهریه چقدر است؟»؛ سؤال مهم‌تر این است: مدرسه دولتی با چه مجوزی شهریه می‌گیرد؟
اگر پاسخ و مستند قانونی روشنی برای این مطالبه وجود دارد، باید اعلام شود؛ و اگر وجود ندارد، آموزش‌وپرورش باید توضیح دهد چرا با وجود ممنوعیت قانونی، برخی خانواده‌ها همچنان هنگام ثبت‌نام با مطالبه «شهریه» مواجه می‌شوند.
- نویسنده : نرگس مالکی
