شیوه شناسایی خانوارها برای دریافت حمایت‌های معیشتی در آستانه تغییر قرار گرفته است. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده که دهک‌بندی به شکل سنتی دیگر قرار نیست مبنای اصلی سیاست‌های حمایتی باشد و دولت به سمت ارزیابی «وسع خانوار» حرکت می‌کند؛ مدلی که در آن وضعیت درآمدی و دارایی افراد در کنار یکدیگر بررسی خواهد شد.
به گزارش آرمان جوان، این تغییر همزمان با برنامه دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ مطرح شده است؛ طرحی که قرار است از نیمه مهرماه وارد مرحله جدید شود، اما رقم نهایی افزایش اعتبار و زمان قطعی اجرای آن همچنان به تأمین منابع و تصمیم نهایی دولت وابسته است.
سه سطح جدید برای سنجش وضعیت اقتصادی خانوار
میدری توضیح داده است که دهک‌بندی در اصل یک ابزار آماری برای مقایسه وضعیت اقتصادی خانوارهاست و دولت در مدل جدید قصد دارد اطلاعات اقتصادی افراد را به شکل دقیق‌تری بررسی کند.
بر این اساس، خانوارها به سه سطح وسع پایین، وسع متوسط و وسع بالا تقسیم خواهند شد. هدف این است که به جای قرار دادن خانوار در یکی از ده دهک، مجموعه‌ای از اطلاعات اقتصادی آن برای تعیین سطح برخورداری مورد استفاده قرار گیرد.
این اطلاعات قرار است از پایگاه‌های مختلف جمع‌آوری و با یکدیگر تجمیع شود تا ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار تنها به یک شاخص محدود نباشد.
درآمد و دارایی در ارزیابی خانوارها
یکی از محورهای الگوی جدید، بررسی همزمان درآمد و دارایی خانوار است. در اظهارات مسئولان، شاخص‌هایی مانند مالکیت ملک و خودرو نیز در شناسایی گروه‌های هدف افزایش حمایت مورد توجه قرار گرفته‌اند.
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، از شناسایی حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر برای دریافت اعتبار بیشتر کالابرگ خبر داده است. بر اساس توضیحات مطرح‌شده، سطح درآمد و برخی دارایی‌های خانوار در شناسایی این گروه مورد توجه قرار گرفته است.
بنابراین، افزایش احتمالی اعتبار کالابرگ قرار نیست لزوماً برای تمام دریافت‌کنندگان فعلی به یک میزان اعمال شود و تمرکز اصلی بر خانوارهایی است که در سطح پایین‌تری از وسع اقتصادی قرار دارند.
خوداظهاری در کنار اطلاعات دولتی
در الگوی جدید، خوداظهاری خانوارها نیز به‌عنوان یکی از مسیرهای تکمیل اطلاعات مطرح شده است. این امکان می‌تواند در مواردی که اطلاعات موجود درباره درآمد یا دارایی یک خانوار با وضعیت واقعی آن مطابقت ندارد، مورد استفاده قرار گیرد.
البته اثرگذاری این روش به نحوه بررسی اطلاعات اعلام‌شده و اتصال پایگاه‌های داده مختلف بستگی دارد. هرچه اطلاعات اقتصادی به‌روزتر و امکان راستی‌آزمایی دقیق‌تر باشد، نتیجه ارزیابی وسع نیز می‌تواند به وضعیت واقعی خانوار نزدیک‌تر شود.
افزایش اعتبار کالابرگ چقدر خواهد بود؟
همزمان با تغییر شیوه شناسایی خانوارها، میزان افزایش اعتبار کالابرگ نیز در حال بررسی است.
در اظهارات اخیر مسئولان، افزایش ۵۰ درصدی اعتبار به‌عنوان یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده عنوان شده است. در کنار آن، رقم ۳۰۰ هزار تومان افزایش اعتبار نیز برای گروه‌های هدف مطرح شده است.
با این حال، هیچ‌کدام از این ارقام را نمی‌توان در شرایط فعلی به‌عنوان رقم نهایی افزایش اعتبار اعلام کرد؛ چراکه اجرای طرح به تأمین منابع مالی و تصمیم نهایی دولت وابسته است.
کالابرگ جدید از چه زمانی اجرا می‌شود؟
دولت هدف‌گذاری کرده است مرحله جدید حمایت از خانوارها از نیمه مهرماه آغاز شود. با این حال، زمان‌بندی اعلام‌شده به معنای قطعی شدن اجرای افزایش اعتبار برای تمام خانوارها نیست و جزئیات نهایی پس از مشخص شدن منابع مالی و سازوکار اجرایی اعلام خواهد شد.
در نتیجه، آنچه در حال حاضر مشخص است، تغییر مسیر دولت در شناسایی گروه‌های هدف و تلاش برای اختصاص حمایت بیشتر به خانوارهای کم‌وسع است؛ نه رقم نهایی اعتبار یا زمان قطعی شارژ آن.
تغییر دهک‌بندی چه معنایی برای خانوارها دارد؟
اگر الگوی جدید به‌طور کامل اجرا شود، جایگاه اقتصادی خانوار دیگر صرفاً با یک عدد از یک تا ۱۰ توصیف نخواهد شد و اطلاعات مختلف درآمدی و دارایی برای تعیین سطح برخورداری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
برای خانوارها، اهمیت این تغییر در نهایت به یک موضوع برمی‌گردد: میزان حمایتی که بر اساس وضعیت واقعی اقتصادی دریافت می‌کنند. موفقیت این مدل نیز به کیفیت داده‌ها، به‌روزرسانی اطلاعات و دقت راستی‌آزمایی وابسته خواهد بود.
