الزام سکوهای فروش آنلاین طلا به اتصال به «سامانه ناظر» در حالی وارد مرحله اجرا شده که همزمان با تأکید بر ضرورت کنترل پشتوانه معاملات، درباره جزئیات اجرایی، حدود مسئولیت دستگاه‌ها و نحوه حفاظت از اطلاعات مالی کاربران نیز ابهام‌هایی مطرح شده است. به گزارش آرمان جوان، بر اساس دستورالعمل خرید و فروش آنلاین طلا […]
الزام سکوهای فروش آنلاین طلا به اتصال به «سامانه ناظر» در حالی وارد مرحله اجرا شده که همزمان با تأکید بر ضرورت کنترل پشتوانه معاملات، درباره جزئیات اجرایی، حدود مسئولیت دستگاه‌ها و نحوه حفاظت از اطلاعات مالی کاربران نیز ابهام‌هایی مطرح شده است.
به گزارش آرمان جوان، بر اساس دستورالعمل خرید و فروش آنلاین طلا و نقره، «سامانه ناظر» برای تطبیق تعهدات سکوها با موجودی طلای تحویلی به خزانه طراحی شده است و بانک مرکزی نیز موظف به ایجاد این سامانه و تدوین دستورالعمل‌های مربوط به آن شده است.
هدف اصلی این سامانه، جلوگیری از ایجاد تعهد بیش از موجودی واقعی و کنترل پشتوانه طلای فروخته‌شده در سکوهای آنلاین است؛ موضوعی که در ماه‌های اخیر با گسترش این بازار، به یکی از محورهای اصلی بحث درباره تنظیم‌گری طلای آنلاین تبدیل شده است.
سامانه ناظر برای کنترل پشتوانه سکوهای طلا
سامانه ناظر قرار است با پایش موجودی طلا و میزان تعهدات سکوها، امکان شناسایی مغایرت میان طلای موجود و طلای فروخته‌شده را فراهم کند. در این سازوکار، سکویی که پشتوانه کافی برای تعهدات خود نداشته باشد، با محدودیت در ادامه فعالیت مواجه خواهد شد.
اصل این سازوکار از منظر کاهش ریسک معاملات قابل توجه است؛ زیرا در معاملات آنلاین، خریدار طلای دیجیتال باید اطمینان داشته باشد دارایی ثبت‌شده در حساب او پشتوانه واقعی دارد. با این حال، همزمان با آغاز اجرای سامانه، پرسش‌هایی درباره چارچوب اجرایی و نحوه اعمال نظارت مطرح شده است.
نمایندگان مجلس بر تعیین حدود مسئولیت‌ها تأکید دارند
حاکم ممکان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت نظارت بر سکوهای فروش طلا، گفته است اجرای این نظارت باید بر پایه قانون، چارچوب مشخص و مسئولیت‌پذیری روشن انجام شود و صرف راه‌اندازی یک سامانه نمی‌تواند مبنای ایجاد تکالیف جدید برای فعالان اقتصادی باشد.
به گفته وی، باید مشخص شود متولی اصلی سامانه چه نهادی است و مسئولیت دستگاه‌های مختلف در حوزه نظارت، تبادل اطلاعات و پاسخگویی چگونه تقسیم می‌شود.
فرشاد ابراهیم‌پور، عضو هیأت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی نیز اصل نظارت بر فعالیت سکوهای طلا را ضروری دانسته، اما تأکید کرده است که این نظارت باید بر اساس دستورالعملی شفاف و از پیش تعیین‌شده انجام شود.
ابراهیم‌پور همچنین درباره اطلاعات مالی کاربران هشدار داده و بر ضرورت تعیین سازوکار نگهداری اطلاعات، سطح دسترسی دستگاه‌ها و مسئولیت نهادها در صورت بروز خطا یا نشت داده تأکید کرده است.
امنیت اطلاعات مالی کاربران به چالش سامانه ناظر اضافه شد
یکی از مهمترین موضوعات مطرح‌شده درباره سامانه ناظر، نحوه مدیریت اطلاعات مالی و معاملاتی کاربران است. اتصال سکوها به یک زیرساخت نظارتی به معنای انتقال و پردازش اطلاعاتی درباره موجودی و تعهدات آنهاست و همین مسئله، رعایت الزامات امنیتی و تعیین دقیق سطح دسترسی را ضروری می‌کند.
منتقدان اجرای سامانه بر این باورند که پیش از توسعه کامل چنین زیرساختی باید مشخص باشد داده‌ها در چه بستری نگهداری می‌شوند، چه دستگاه‌هایی به آنها دسترسی دارند و در صورت بروز اختلال یا نشت اطلاعات، مسئولیت حقوقی بر عهده کدام نهاد خواهد بود.
این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که موضوع جایگاه سامانه‌های جدید در معماری دولت الکترونیک و الزامات مربوط به داده‌های ملی نیز در بحث‌های پیرامون سامانه ناظر مورد توجه قرار گرفته است.
جلوگیری از خالی‌فروشی؛ هدف اصلی نظارت بر طلای آنلاین
در کنار مسائل حقوقی و داده‌ای، مهمترین کارکرد سامانه ناظر به مسئله «خالی‌فروشی» بازمی‌گردد؛ یعنی ایجاد تعهد برای فروش طلایی که پشتوانه فیزیکی متناسب با آن وجود ندارد.
آلبرت بغزیان، کارشناس اقتصادی، با اشاره به همین ریسک گفته است در صورت نبود نظارت مؤثر بر موجودی سکوها، امکان فروش بیش از طلای فیزیکی موجود و ایجاد تعهدات مازاد وجود دارد.
وی بر نقش بانک مرکزی در اعتبارسنجی و نظارت بر این بازار تأکید کرده و معتقد است باید مشخص باشد موجودی واقعی سکوها توسط چه نهادی بررسی و تأیید می‌شود و در صورت بروز تخلف، مسئولیت متوجه کدام دستگاه خواهد بود.
سامانه ناظر؛ یک گام برای شفافیت با الزامات روشن
با توجه به چارچوب موجود، اصل ایجاد سازوکاری برای تطبیق موجودی واقعی طلا با تعهدات سکوها، با هدف کاهش ریسک معاملات آنلاین طراحی شده است. در عین حال، اجرای مؤثر این سازوکار نیازمند تعیین دقیق فرآیندهای نظارتی، مسئولیت دستگاه‌ها، نحوه تبادل اطلاعات و استانداردهای امنیتی است.
اکنون که سکوهای فروش آنلاین طلا در آستانه تکمیل فرآیند اتصال به سامانه ناظر قرار دارند، شفاف شدن همین جزئیات می‌تواند تعیین کند این سامانه تا چه اندازه در جلوگیری از خالی‌فروشی، افزایش اعتماد کاربران و ساماندهی بازار طلای آنلاین موفق خواهد بود.
